Τζακ Χίρσμαν • Μονοπάτι: Ποιήματα 1952–2001 (νέα έκδοση)

Εισαγωγή, Επιλογή, Μετάφραση: Χρίστος Αγγελακόπουλος
Δεύτερη έκδοση, ξανακοιταγμένη και συμπληρωμένη,
σσ. 227, έκδοση χαρτόδετη, σχήμα 13 × 20,5 εκ.,
δίγλωσση έκδοση (αγγλικά, ελληνικά),
I S B N 978-960-537-267-5,
Απόπειρα, Οκτώβριος 2023 (Πρώτη έκδοση: Οκτώβριος 2019),
Λ.Τ. 14 € ( + Φ Π Α)

Η νέα έκδοση πήρε υπόψη της τις υποδείξεις και επισημάνσεις του Τζακ Χίρσμαν τα τελευταία τρία χρόνια πριν από τον θάνατό του και περιλαμβάνει πέντε ακόμα ποιήματα και ένα Επίμετρο με ποιήματα του Νίλι Τσερκόβσκι, με αφορμή τον θάνατό του, και της Ντάιαν ντι Πρίμα, από  το 2013 με αφορμή τα ογδοεικοστά γενέθλιά του. Όλα τα ποιήματα μεταφράστηκαν σχεδόν από την αρχή και στην παρούσα έκδοση παρουσιάζονται στην οριστική τους μορφή.

***

Από τους γνωστότερους ποιητές και ακτιβιστές των ΗΠΑ, με έργο που διακρίνεται για την αμεσότητα και το ριζοσπαστισμό του, φίλος του Άλεν Γκίνσμπεργκ και του Λώρενς Φερλιγκέττι, ο Αμερικανός ποιητής Τζακ Χίρσμαν πρωταγωνιστεί από τη δεκαετία του ’70 στα ποιητικά δρώμενα των ΗΠΑ και με το έργο του συνεχίζει την παράδοση που δημιούργησε στη δεκαετία του ’50 η Ποιητική Αναγέννηση του Σαν Φρανσίσκο με τον «πατέρα των Μπιτ» ποιητή Κένεθ Ρέξροθ και τη γενιά των Μπιτ. Δαφνοστεφής ποιητής του Σαν Φρανσίσκο για τη διετία 2006–2007 και συστηματικός μεταφραστής ξένης ποίησης, ειδικά του Μαγιακόβσκι και του Νερούντα αλλά και Ελλήνων, όπως η Κατερίνα Γώγου και ο Γιάννης Λειβαδάς. Έζησε κυρίως στο Σαν Φρανσίσκο, όπου έγραφε συστηματικά και συμμετείχε σε διάφορες ριζοσπαστικές οργανώσεις, όπως η Ένωση Ποιητών του Δρόμου ή η Ένωση Αριστερών Συγγραφέων. Στην Ελλάδα ποιήματά του έχουν συμπεριληφθεί σε διάφορες ανθολογίες αμερικανικής ποίησης. Έζησε για δύο χρόνια στην Ύδρα φιλοξενούμενος του Κοέν. Πέθανε στις 22 Αυγούστου 2021, ήταν 88 ετών .

 

Η αναζήτηση διαδρομών του ατομικού, του ερωτικού και του κοινωνικού στοιχείου προς μια θετική ουτοπία

Γράφει ο Γιάννης Σ. Παπαδάτος * | Fractal
Τρίτη 3 Οκτωβρίου 2023 »»
Για το βιβλίο Η πυξίδα έδειχνε στον δρόμο, της Μίκας Ντάκα,
Αθήνα, εκδ. Απόπειρα, 2023, σ. 82
 

Η Μίκα Ντάκα, ποιητική φωνή από τη Ρόδο, κατάθεσε τη δεύτερη συλλογή της με τίτλο Η πυξίδα που έδειχνε στον δρόμο. Κι αν στην πρώτη (Μνήμες και φάσματα) οι μνήμες ενδύονται την αχλή του ονείρου που κρύβει και την πολύμορφη πραγματικότητα εν τω γίγνεσθαι, στην πρόσφατη συλλογή μεταθέτει την εστίασή της σε ένα πολυγενές ερωτικό πεδίο και συνάμα στη σύγχρονη ιστορική και κοινωνική πραγματικότητα μέσα από την αναζήτηση διαδρομών που προοιωνίζουν ένα μάλλον ευοίωνο μέλλον.

Δυσεύρετοι οι ουρανοί, Ματθαίος Ζευγόλης

Γράφει ο Απόστολος Θηβαίος * | Literature,
1 Σεπτεμβρίου 2023 »»

Στάση αναμονής, Ματθαίος Ζευγόλης, Εκδόσεις Απόπειρα

[…Ταξίδεψε νύχτα για το νησί. Είχε περάσει ο καιρός του καλοκαιριού και ήταν λιγοστοί και από ανάγκη οι ταξιδιώτες. Στρατιώτες, φοιτητές, σχισματικοί, προδότες, μόνοι, όλοι τους ταξίδευαν, καθένας μονάχος του, δεμένοι στην στιγμή που συντρίβει το κύμα. Μόνο μια φορά τον κοίταξαν, είπαν, είναι από μνήμη και φαντάστηκαν πως είναι όλα εντός του. Οι ενοχές και οι οπισθοχωρήσεις και τα μικρά, μεγάλα θαύματα που θεμελιώνουν μια ανεπαίσθητη, στέρεη φλόγα σε καιρούς δύσκολους για έναν στίχο. Νύχτα ταξιδέψανε, σκίζανε τα νερά και όλο τραβούσανε στ΄άγνωστο και γύρω σκοτάδι και το αναμμένο φεγγάρι δίχως κουβέντα να κρατιέται πάνω στην σκηνή. Ανάσαιναν την σκόνη που αφήνει η νύχτα τριγύρω. Είδαν το νησί από μακριά, ένα διαρκές μυστήριο που επωάζεται μες στην αθωότητα των πραγμάτων. Οι ταξιδιώτες σκόρπισαν, με αγοραία και με αγκαλιές και με σφιχτά δεμένα χέρια ριχτήκανε μες στον κόσμο της ταβέρνας και μες στην ανάμνηση. Έτσι τελειώνουν πάντα τα ταξίδια, με ένα δυσεύρετο επιχείρημα να ουρλιάζει. Μόνον εκείνος δεν είχε φτάσει ακόμη στον προορισμό του. Πήρε το νυσταγμένο λεωφορείο και τράβηξε για την Απείρανθο με τις αρχαίες γαλαρίες και τα λατομεία του παρελθόντος. Τον είδαν μες στη νύχτα που έμοιαζε με ποίημα και έλαμνε, περνώντας από τα χωριά, χαλώντας τον κόσμο έτσι ψυχικά που όλα τα αισθανόταν. Ποιον γυρεύετε, τον ρώτησε κάποιος μες στην στοά. Λευκός ο ασβέστης και οι καρέκλες του καφενείου και τα ποιήματα που βγήκαν από τις τσέπες του και έφτιαξαν φωλιές, εκείνη ακριβώς τη στιγμή. Την άλλη μέρα μιλούσαν για αυτόν σαν να υπήρξε στα αλήθεια. Σκόρπια τα σύμφωνα σκοτωμένα στις πλάκες και τα λιακωτά. Και κάθε τόσο να ανάβουν εκείνα τα φωνήεντα που σαν κλείνουν πάνω από τα πρόσωπά μας, πυκνώνουν το νόημα του κόσμου και μαρτυρούν την αλόγιστη λύπη, την ασύδοτη χαρά.

Δημήτρης Β. Προύσαλης • Άσεμνα, σεξουαλικά λαϊκά παραμύθια

Επιλογή, επιμέλεια, εισαγωγή: Δημήτρης Β. Προύσαλης
Πρόλογος: Γιώργος Κατσαδώρος
σσ. 350, σχήμα 130×205 χιλ.
I S B N 978-960-537-330-0
Απόπειρα, Πρώτη έκδοση, 2022
Σειρά: Του Κόσμου τα Παραμύθια • αρ. 46
Λ.Τ.: 18,00 € (+ Φ Π Α)

Παραμύθια λαϊκά απ’ το ασυνείδητο του συλλογικού φαντασιακού με επίκεντρο τη σεξουαλικότητα: Η ανατομική «τοπογεωγράφηση», η υπερμεγέθυνση και απομεγέθυνση των οργάνων, οι επιθυμίες του ανικανοποίητου, η φαντασίωση και πραγμάτωση της απόλαυσης στην πράξη, η επίγνωση της σωματικής λειτουργίας, το μαγικό στοιχείο της υπερβολής και υπέρβασης, η κοινωνική κριτική της ηθικής διολίσθησης, η κατάδειξη του αισχρού και ανήθικου, η διάσταση του πρόστυχου, η σαρκική έλλειψη ως εξάρτηση, η επινοημένη παρανόηση, η ηθικοπλαστική χάλκευση και απόκλιση, η δημοσιοποίηση του ιδιωτικού, η άγνοια της ηλικιακής ανωριμότητας, η πρόθεση εκμετάλλευσης, η επιβολή της δύναμης, η στηλίτευση της έξης, η περιέργεια της απειρίας, η μύηση στην άγνωστη λειτουργία του ανακαλυπτόμενου σώματος, η διαπαιδαγωγητική διάθεση, η αιτιολογική επεξήγηση, η σωματική εκδίκηση, η περιθωριοποίηση του ηθικά μη ενδεδειγμένου και αποδεκτού, η αντικληρική αντανάκλαση ως στηλίτευση και λαϊκή αντίδραση, η δικαίωση των διαρκώς αδικουμένων, ο ασίγαστος δίχως χρονικά στεγανά πόθος της τρίτης ηλικίας, η προσωποποίηση της αποκά­λυψης, η διαπίστωση της αυτοανακάλυψης, η φιλοσοφική διάσταση της εμπειρίας, επιθυμίας και απώλειας του σεξουαλικού στοιχείου ως αναστοχαστική διεργασία, οι μυθολογικές αποτυπώσεις, είναι μερικά από τα θέματα που μπορεί κάποιος να αναγνωρίσει μέσα στις προφορικές ιστορίες των λαών από τις πέντε ηπείρους.

Ένα παιδί που με κοιτά από μακριά να φεύγω: Για τη Νάξο και το βιβλίο «στάση αναμονής»

γράφει ο Δημήτρης Νανούρης | Εφημερίδα των Συντακτών,
Σάββατο 15 Ιουλίου 2023 »»

ΣΑΝ ΝΑ ΕΠΕΚΤΑΘΗΚΑΝ τα όρια του χωριού μου φέτος το καλοκαίρι. Πλάτυναν λες οι ορίζοντες, σάμπως να μεγάλωσε ο ουρανός του. Ενα παράξενο πλοίο προσάραξε στα γκρίφια του Φαναριού, στα 850 υψόμετρο. Απέτυχε κατά τα φαινόμενα στους λεπτούς χειρισμούς ο κυβερνήτης, αποκαλύπτει όμως κρυφά χαρίσματα. Βγήκε στη στεριά εκών-άκων και κατηφορίζει στη Φυροΐστρα, βγάζοντας μικρά θαύματα απ’ το ναυτικό του πηλήκιο.

«ΚΑΠΕΤΑΝΙΟ» ονόμασε η Λένα Βλασταρά το μικρό βιβλιοπωλείο που άνοιξε στην Πλάτσα και προσφέρει πνευματική όαση σε γηγενείς, ξενικούς και τουρίστες. Στην πρώτη μου κιόλας επίσκεψη αλίευσα καλαίσθητο τομίδιο με ακατέργαστα διαμαντάκια. Ιδού:

MODO DE ESPERA Φορούσε πάντοτε το ίδιο παλτό, ακόμη και το καλοκαίρι. Ολοι τον είχαν για τρελό. Κρυφογέλαγαν μαζί του. Κάποια φορά, μεσάνυχτα τον είδανε να κάθεται ολομόναχος στην προκυμαία ατενίζοντας το πέλαγος. Οταν πλησίασαν βρήκαν μονάχα το παλτό σε στάση αναμονής χωρίς να υπάρχει μέσα του κανένας. Η ΡΟΔΙΑ Ξεχάστηκε και βρέθηκε στα παιδικά του χρόνια. Ανοιξε το παράθυρο που έβλεπε απ’ έξω τη ροδιά. Κόκκινο φως γέμισε το δωμάτιο. Ξεντύθηκε από όλες του τις τύψεις και τις ενοχές. Τώρα σχεδόν απών συνεχίζει να απατά τη μνήμη του. Κι ακόμα:

Η ΜΑΡΙΟΝΕΤΑ Μόνο τα νήματα φαινόντουσαν να έρχονται από ψηλά. Κάποια στιγμή σηκώθηκε με βήμα αβέβαιο και στάθηκε όρθια στη σκηνή. Κοιτούσαν όλοι με κομμένη στην ανάσα. Μια λυπημένη μουσική ερχόταν από μακριά κι ο έρωτας σιωπηλός περπάτησε ανάμεσά τους. Σαν τέλειωσε η παράσταση, μετά απ’ τη βαθιά υπόκλιση, είδανε δάκρυα στα μάτια της και μια σκιά από χέρι αόρατο να απομακρύνεται.

ΠΡΟΚΕΙΤΑΙ ΓΙΑ ΤΟ ΕΚΤΟ βιβλίο του μουσικού, γλύπτη και πάνω απ’ όλα ποιητή Ματθαίου Ζευγόλη, που βιοπορίζεται από την πληροφορική. Τιτλοφορείται Στάση αναμονής (Απόπειρα, Ιούνιος 2023). Περιέχει ογδόντα δύο μικρά παραμύθια και ποιήματα με «γραφή λακωνική, υπαινικτική, αλλά βιωματική, που υπερβαίνει το ατομικό και συνομιλεί με τις παιδικές μας πατρίδες συνδυάζοντας τον στοχασμό με το όνειρο, το καθημερινό με το ανοίκειο, το λογικό με το παράλογο, την πρόζα με την ποίηση». Κάτι ανάμεσα σε Επαμεινώνδα Γονατά και Χρήστο Λάσκαρι.

ΠΡΟΣΠΕΡΑΣΕ το παρελθόν χωρίς να αφήνεις ψίχουλα να επιστρέψεις ● ΠΗΡΑ τις λέξεις που χτύπησαν την πόρτα και δεν τους άνοιξε κανείς ● ΕΧΩ στο μέσα μέρος φυλαχτό ένα κομμάτι σύννεφο που κουρελιάστηκε στον ουρανό ● ΟΙ ΜΕΡΕΣ γύριζαν μισότρελες και ρημαγμένες. Ηταν η εποχή που φεύγανε τα χρόνια για να κρυφτούνε στα παλιά ημερολόγια ● ΠΩΣ ΠΑΓΙΔΕΥΤΗΚΑΝ τα χρόνια στην προβλήτα περιμένοντας το πλοίο να φανεί.

ΕΡΩΤΙΚΟ Ως πότε θα ανεμίζει το φουστάνι σου αυτό με τα λουλούδια ανάμεσα από τις γραμμές και θα σε ακολουθούν τα πνεύματα που αυτομόλησαν από τις λέξεις • ΒΡΟΧΗ Παντού βροχή εκείνο το χαμένο πρωινό που νότιζε η απουσία το δωμάτιο κι ανέβαινε ο καπνός στον ουρανό απ’ το τσιγάρο που ξεχάστηκε μες στο τασάκι ● ΗΤΑΝ που θα ’φευγες απόψε κι ανάψανε δισταχτικά τα φώτα στο λιμάνι. Ηταν που θα ’φευγες απόψε με εκείνο το φθινόπωρο στις ρίζες των ματιών.

ΑΠΟΧΩΡΙΣΜΟΣ Πού πήγαν τα χαμένα μου παιχνίδια; Τι έγινε το ξύλινο αλογάκι, τα μολυβένια μου στρατιωτάκια εκείνα με τις κόκκινες στολές. Μνήμες που περπατούν στις ρίζες μου και παίρνουνε τα χρόνια μου μαζί τους αφήνοντας μονάχο του ένα παιδί που με κοιτά από μακριά να φεύγω.

Μίκα Ντάκα • Η πυξίδα έδειχνε στον δρόμο

ποιήματα
φωτογραφίες: Γιάννης Ασημίνας
σσ. 81, σχήμα 13 × 20,5 εκ.,
έκδοση χαρτόδετη,
I S B N: 987-960-537-330-6,
Λ.Τ. 8,00 € + Φ Π Α,
Πρώτη έκδοση: Απόπειρα, Ιούλιος 2023

 

Σαράντα τέσσερα ποιήματα που αναφέρονται στην έκρηξη των καθημερινών σκέψεων και πράξεων, στην ατέλειωτη πορεία του ανθρώπου προς μια θετική ουτοπία, στην οποία ο έρωτας και ο απόηχός του, το όραμα για την ανασύνθεση ενός κόσμου που κατακερματίζεται, η αγωνία και η διάψευση σηματοδοτούν μια γενέθλια ελπίδα στις παρυφές του θαύματος και της πλήρωσης των αισθήσεων.

Ματθαίος Ζευγόλης • στάση αναμονής

μικρά παραμύθια και ποιήματα
σσ. 101,
σχήμα 13 × 20,5 εκ.,
έκδοση χαρτόδετη,
σχέδιο εξωφύλλου: Στέλιος Σάρρος
I S B N: 987-960-537-331-3,
Λ.Τ. 10,00 € + Φ Π Α,
Πρώτη έκδοση: Απόπειρα, Ιούνιος 2023

 

Όταν ψάχνεις ποιήματα που δεν γραφτήκανε ποτέ και έρωτες χαμένους που ξεχάστηκαν, ίσως ανακαλύψεις τη μάγισσα στο κάστρο με τα δώδεκα παράθυρα να σπάει τους καθρέφτες της και να γεμίζει ο ουρανός άγνωστες λέξεις φωτεινές με ανεπίδοτα φιλιά στα χείλη.

Ο Ματθαίος Ζευγόλης γεννήθηκε στην Αθήνα με καταγωγή από τ’ Απεράθου της Νάξου. Επιβιώνει από την πληροφορική και ζει με τη μουσική, τη γλυπτική και την ποίηση.