Η Γλυκιά Συμμορία μίκρυνε κι άλλο

Η Γλυκιά Συμμορία μίκρυνε κι άλλο. Η Δέσποινα Τομαζάνη έφυγε.
— Λεωνίδας Καραγκούνης

Φιλενάδα, κουμπάρα-ακουμπάρα (δική σου λέξη), δασκάλα μου, γενναία Δέσποινα Τομαζάνι, Δεσποινάκι μου... Η πρώτη Κυριακή του καλοκαιριού που δεν σε συναντώ. Δυστυχώς; ή ευτυχώς τέλειωσε ένα δυσανάλογο για σένα μαρτύριο και αναζήτησες το τέλος του πια.
Ζήτησες επίσης να μην πας νοσοκομείο. Μου είπες «Θα είμαι λυπημένη» εκεί. Τι να κάνουμε όμως, εμείς οι φοβισμένοι κοινοί θνητοί μπροστά στο θάνατο είμαστε πάντα λίγοι. Κι έτσι δεν γλίτωσες την ψυχρή, μοναχική εντατική, έστω για λίγα μόνο 24ωρα. Σκέφτομαι τη λύπη και τη τσαντίλα σου μακριά από το σπίτι σου.
Δεσποινάκι μου, 38 χρόνια φιλίας, κοινής συμπόρευσης, αμοιβαίας στήριξης  κι ανταλλαγής σκέψεων για να αποκρυπτογραφήσουμε τα μυστήρια της ζωής κ του έρωτα, δεν χάνονται. Αντίθετα μ’ έπλασαν κι ίσως να ’χω μια υποψία απαντήσεων μέσα απ’  τα τόσα ξενύχτια στην φιλόξενη κουζίνα σου, στα ρεμπετάδικα, στα μπαρ, στις συνευρέσεις με άπειρο κόσμο,  στους χορούς, στα τραπεζώματά μας, τη γραφή, τη ζωγραφική, τη δημιουργία, τους άντρες, τη φιλία.  Τα ερωτήματα παραμένουν πάντα ανοιχτά, Δεσποινιώ μου, παρά τα δέκα βιβλία μέσα στα οποία αποτύπωσες μοναδικά με την εφηβική σου τόλμη, τρυφεράδα και γλυκύτητα την απορία σου για το θαύμα της ζωής. Μια απάντηση μόνο παραμένει στέρεη μέσα μου. 
Η φιλία μέσα από μια ζωηρή, έντονη κ γεμάτη συμπόρευση, και η σπουδαιότητά της. 
Μέχρι να ξανασυναντηθούμε. 
Έχε γεια, γενναία μου Δέσποινα. 
ΥΓ. 1 Το τελευταίο σου πόνημα που έγραψες σχεδόν ολόκληρο απ’ το κρεββάτι σου στο κινητό σου έχει αποτυπώσει όλη την αναρχία του ανατρεπτικού νου σου και την τόλμη σου να διαλύσεις κάθε συμβατικότητα, μαζί με την σοβαρή ιστορική έρευνα που έκανες για το μόνο Χιώτη συμπατρίώτη σου που θαύμασες, τον Γιώργο Μπουρνιά, αγωνιστή στη σφαγή της Χίου.
ΥΓ.2 Ένα μεγάλο ευχαριστώ στη γενναιοδωρία του  Σαράντη και του Λεωνίδα της ΑΠΟΠΕΙΡΑΣ που με αυταπάρνηση, μήνες πάλεψαν μαζί της να βγεί στο φως το τελευταίο της βιβλίο. Το βιβλίο που δεν γράφτηκε, εκδόσεις Απόπειρα.
ΥΓ. 3 Τα ειλικρινή συλληπητήριά μου Pandias μου κι από δω, μονάκριβέ της γιε! 
Καλό σου κουράγιο, να καταχωρήσεις τα ακαταχώρητα. 
— Καίτη Νικηταΐδου

Μια σπουδαία ηθοποιός και συγγραφέας έφυγε σήμερα το πρωί από κοντά μας. Το κενό που αφήνει είναι μεγάλο, αλλά η φωτεινή παρουσία της και οι αναμνήσεις που μας χάρισε θα μείνουν για πάντα ζωντανές στις καρδιές μας. Καλό ταξιδι, Despoina.
— Σαράντης Κορωνάκος

Κένταυροι: Η πανάρχαιη μνήμη της λησμονημένης δυνατότητας

γράφει η Ευτυχία Παναγιώτου | Η εποχή,
Κυριακή 13 Σεπτεμβρίου 2026 »»

Χριστίνα Οικονομίδου, Πραγματικότητα και άλλες εικασίες, εκδόσεις: Απόπειρα, 2026

Η Χριστίνα Οικονομίδου έχει καταφέρει κάτι σπάνιο: να δημιουργεί συνθήκες αναμονής για το επόμενο βιβλίο της. Καταπιάνεται με ποιητικές συνθέσεις που μοιάζουν με αρχιτεκτονικά σχέδια, στα οποία μπορείς να δεις το μπετόν έως και τα απλωμένα ρούχα στα μπαλκόνια. Κάνει ποίηση με ρεαλιστικά και σκληρά υλικά. Δεν φοβάται την εννοιολόγηση ούτε τις μεγάλες καταλήξεις της ελληνικής γλώσσας, ο ρυθμός παράγεται συχνά με συνδετικές λέξεις, ενώ αγαπά τις παρενθετικές παύλες, τις αγκύλες και τις αποστροφές του λόγου, χωρίς την αγωνία της λείανσης του νοήματος και της πριμοδότησης του γλυκού ήχου.

Η Χριστίνα Οικονομίδου δημιουργεί κόμπους για να πλέξει, όπως είχε σημειώσει ο Γιώργος Μπλάνας για το προηγούμενο βιβλίο της Μ’ έναν χορό στο στόμα (2019). Δηλαδή, διαβάζεις και σταματάς, ίσως και να κομπιάζεις με τις εσωτερικές διαφωνίες ή παλινδρομήσεις της ποιητικής φωνής, που σε οδηγεί μέσα από δροσερές φυλλωσιές αντίστασης στη μονοσημία, στη γόνιμη εμπλοκή με το κείμενο (π.χ.: «Τίποτα στον ορίζοντα καθησυχαστικό / παρά ένα οικείο κάλεσμα – ή μήπως βρυχηθμός – σε μία δυσερμήνευτη αλφάβητο της έλξης / μαγισσών και φιλοσόφων», σ. 22). Επειδή όμως ο γνήσιος στοχασμός δεν έχει αντίκρισμα χωρίς διάλογο, στο κλείσιμο των ποιημάτων της προσθέτει συχνά ένα ΥΓ., που διαποτίζει με προσωπικό εξομολογητικό τόνο την ποιητική της αφήγηση.

Τι σημαίνει όμως η διαχείριση της γλώσσας σε σχέση με την ποιητική του έκτου βιβλίου της; Σύμφωνα με την αναγνωστική οδηγία του τίτλου Πραγματικότητα και άλλες εικασίες, με τη χρήση του «και» (που λειτουργεί ως συνδετικό όμοιων πραγμάτων, σε αντίθεση με τη χρήση του διαζευκτικού «ή») η ποιήτρια τοποθετεί «πραγματικότητα» και «εικασίες» σε ισότιμη θέση, επιτρέποντάς μας να σκεφτούμε πως οι εικασίες είναι εξίσου πραγματικές ή ότι η πραγματικότητα αποτελεί προϊόν εικασίας, ότι τα όρια πάντως μεταξύ των δύο εννοιών δεν είναι απόλυτα αλλά διαπερατά.

Η αστάθεια που χαρίζει υπόγεια η Οικονομίδουστην έννοια της πραγματικότητας θυμίζει την προσέγγιση του Τζούντιθ Μπάτλερ, σύμφωνα με την οποία ό,τι θεωρούμε πραγματικότητα δεν είναι ουδέτερο ή δεδομένο, αλλά συγκροτείται μέσα από επαναλαμβανόμενες κανονιστικές αφηγήσεις, οι οποίες σταδιακά αποκτούν το κύρος του αυτονόητου και της «αλήθειας». Με εφόδια αυτή την υποψία (για την οποία μας προετοιμάζει και η προμετωπίδα), το βιβλίο δεν ξηλώνει μόνο τη βεβαιότητα μίας και αδιαίρετης πραγματικότητας, δεν μας εισάγει απλώς στην πολύ σύγχρονη σκληρότητά της, αλλά εξωθεί στην αναζήτηση εκδοχών της, δίπλα της, γύρω της, μέσα μας. Δεν εννοώ έναν άλλο γαλαξία όσο τη δυνατότητα μετασχηματισμού της φρίκης σε λόγο (discourse). Στο ποίημα «Παρένθεση (Ποιότητες)» (σ. 24) η Οικονομίδου διατηρεί την πεποίθηση που άλλες έχουμε χάσει, πως όταν η ποίηση συναντά τη φρίκη, γίνεται ερμηνευτικό εργαλείο θέασης του κόσμου, εφόσον «[μ]ονάχα όποιος έχει σφουγγαρίσει επιμελώς / με τα μαλλιά της συντριβής τους διαδρόμους / κάποιου λαϊκού νοσοκομείου / υπομένοντας τις άναρθρες κραυγές των ασθενών / – που επιμένουν να ανασυντίθενται / διαψεύδοντας γιατρούς και νοσοκόμους – / μπορεί να ερμηνεύσει επαρκώς». Και στο ΥΓ. του ποιήματος σημειώνει η Οικονομίδου: «Από τους ποιητές που μ’ έχουν καθορίσει / κάποιοι / υπήρξαν φίλοι μου. / Ευγνωμοσύνη».

Δανάη Τεζαψίδου • Ποια κατάπιε το θηρίο;

ποιήματα

σσ. 72, σχήμα 13 × 20,5 εκ.,
σχεδίαση εξωφύλλου: Μαΐτα Χατζηιωαννίδου
έκδοση χαρτόδετη,
I S B N: 960-537-376-4,
πρώτη έκδοση: Σεπτέμβριος 2026
Λ.Τ. 12.00 € (Φ Π Α)

γράφει η Μάτα Καστρησίου

Το πρώτο βιβλίο της Δανάης Τεζαψίδου, διεκδικεί να αναγνωρίζεται ως ένα υβριδικό πλάσμα. Κάπου ανάμεσα στην ποίηση και τα φύλλα ενός ημερολογίου, τον στίχο και τη φωτογραφική καταγραφή ενός χωροχρόνου που ολοένα αλλάζει, αυτή που «κατάπιε το θηρίο» κρατά ανοιχτή την πόρτα της αλληλεπίδρασης ανάμεσα στην πραγματική πραγματικότητα και το εσωτερικό της σύμπαν το οποίο αφήνεται εύκαμπτο να καμφθεί αλλά και να διαμορφώσει τα μέλλοντα, να γίνει καμβάς μιας ιστορίας που αγνοούμε – ακόμα – την κατάληξή της. Με το σώμα ως φορέα των ερεθισμάτων και των βίαιων μεταμορφώσεων της πόλης και τη γλώσσα έτοιμη να κατακερματιστεί και να ανασυντεθεί ξανά υπό το βάρος εκείνων που μπορούμε – και δεν μπορούμε- να ελέγξουμε, που μπορούμε – και δεν μπορούμε- να αντέξουμε, η ποιήτρια προτείνει μια στριγκή και μαζί τρυφερή κραυγή και μας καλεί όλες, όλους και όλα να την ουρλιάξουμε ταυτόχρονα.

Για τη διπλή ανάγνωση του τίτλου του βιβλίου, η ποιήτρια δεν δίνει κάποια συγκεκριμένη απάντηση. Αφήνει τον χώρο σε εμάς να αποφασίσουμε, αλλά προσοχή: όπου κι αν καταλήξουμε, ας γνωρίζουμε ότι η θέση αυτή δε συνιστά μια μονιμότητα. Το θηρίο, άλλοτε θα το καταπίνουμε και άλλοτε θα μας καταπίνει και αυτό ακριβώς λέγεται ζωή.

Η Δανάη Τεζαψίδου γεννήθηκε στις Βρυξέλλες, ενώ ζει στην Αθήνα από το 2018 και στα Εξάρχεια από το 2019. Γράφει πεζή ποίηση την οποία μελοποιεί μαζί με την Ιώ. Η ποιητική συλλογή Ποια κατάπιε το θηρίο; είναι το πρώτο της βιβλίο και γεννήθηκε το 2023-24.

Βίκυ Κατσαρού • Σώμα, μητέρα και επιθυμία στη Θέδα

γράφει η Βίκυ Κατσαρού | Μονόκλ,
Πέμπτη 17 Σεπτεμβρίου 2026 »»

Στο Genitorax το γυναικείο σώμα αποκτά γεωμετρία μέσω του ρόμβου όπου γίνεται ταυτόχρονα σχήμα της σάρκας, της γενεαλογίας και της γυναικείας καταγωγής. Όσα έχουν συμβεί στη ζωή της ηρωίδας επιστρέφουν ως σωματική εμπειρία στη στάση του σώματος, στην επιθυμία, στον φόβο, στην ενοχή, στην αφή, στην επανάληψη μιας χειρονομίας. Κυρίως, όμως, επιστρέφουν μέσα από το σώμα των γυναικών που προηγήθηκαν.

Η αφηγήτρια κοιτάζει επίμονα προς τα πίσω. Προς τη μητέρα, προς τη γιαγιά, προς το πατρικό σπίτι, προς τα αντικείμενα που επέζησαν των ανθρώπων. Η επιστροφή αυτή κρύβει ένα πολύ βαθύτερο ερώτημα. Πόσο από αυτό που είμαι είναι δικό μου και πόσο μου παραδόθηκε πριν ακόμη αποκτήσω τη δυνατότητα να επιλέξω;

Το ερώτημα αφορά τον χαρακτήρα, τον φόβο, τον τρόπο με τον οποίο αγαπά, αλλά πρωτίστως αφορά το σώμα. Και εδώ εμφανίζεται ένα από τα πλέον ενδιαφέροντα μοτίβα του βιβλίου, γύρω από το οποίο οργάνωσα την προσέγγισή μου. Ο ρόμβος.

Η αφηγήτρια αναγνωρίζει πάνω της τις γυναίκες της καταγωγής της. Έχει κληρονομήσει το σχήμα τους, τα «ευαίσθητα οστά», τις ορμονικές τους προδιαθέσεις, τις τάσεις τους, το στήθος, τη λεπτή μέση, τα λακκάκια της Αφροδίτης. Κάποια στιγμή η περιγραφή σχεδόν γεωμετρεί το γυναικείο σώμα, η ίδια γραμμή σχηματίζει τη μέση και τους γοφούς.

Οι συγγραφείς της Απόπειρας υπογράφουν τα νέα τους βιβλία στο περίπτερο #66

Πέμπτη 17/9 στις 8.00 
Η Χριστίνα Οικονομίδου υπογράφει την ποιητική της συλλογή 
Πραγματικότητα και άλλες εικασίες 

Σάββατο 19/9 στις 7.00 
Ο Δημητρης Προύσαλης υπογράφει τη συλλογή διηγημάτων του Γιάννης Βλαχογιάννη 
Το Μεσολόγγι της εξόδου 

Κυριακη 20/9 στις 7.00 
Ο Μάνθος Γιουρτζόγλου υπογράφει τη συλλογή διηγημάτων του 
Η σκληρή μελαγχολία του θέρους

Η «Σκληρή μελαγχολία του θέρους» στο περίπτερο #66 της Απόπειρας

Το Σάββατο 5 Σεπτεμβρίου 2026 στις 8 το απόγευμα στο περίπτερο #66 των εκδόσεων Apopeira • Απόπειρα - εκδόσεις και στο πλαίσιο του 54ου Φεστιβάλ Βιβλιου στο Πεδίον του Άρεως, σας περιμένουμε για να κουβεντιάσουμε για του καθενός τη Σκληρή μελαγχολία του θέρους. Περάστε μια βόλτα να τα πούμε και να πιούμε και κάτι στην υγεία της καλοκαιρινής πλάνης που φεύγει σιγά σιγά

(Φωτογραφία: Vasilis Papatheocharis)

54ο Φεστιβάλ Βιβλίου • Η Απόπειρα στο περίπτερο 66

Από τις 4 Σεπτεμβρίου θα είμαστε στο Πεδίο του Άρεως, στο 54ο Φεστιβάλ Βιβλίου.