Ανασκευάζοντας τη λογοτεχνική συγγραφή

Γράφει η Ειρήνη Σταματοπούλου | ο αναγνώστης , Τετάρτη 10 Φεβρουαρίου, 2016 »»

Εάν επιχειρούσε κανείς να χαρακτηρίσει το βιβλίο του Δημήτρη Βούλγαρη θα προσέκρουε στην ανεπάρκεια των λέξεων. Εάν προσπαθούσε να το εντάξει σε κατηγορίες, θα έβρισκε μπροστά του την αδιαπερατότητα όσο και τη διαφάνεια της γραφής. Το ίδιο συμβαίνει και με τον συγγραφέα που μετεωρίζεται μεταξύ των ατραπών των λέξεων, των αναγνώσεων και του υβριδικού λογοτεχνικού εγχειρήματός του. Ο λόγος του, συνειρμικός αλλά όχι αφηρημένος, πληθωρικός και οικονομικός ταυτόχρονα, ανερμάτιστος αλλά και στιβαρός, δαιδαλώδης μα όχι ερμητικός, αντιστέκεται σε κάθε ευκολία και προχειρότητα και διαφεύγει κάθε απόπειρας εννοιολογήσεων και ερμηνειών. «Ποίηση είναι οτιδήποτε ξεφεύγει από τη μετάφραση», μας λένε οι λόγιοι και οι μελετητές, και η γοητεία του κειμένου οτιδήποτε εκκρεμεί μεταξύ των αρθρώσεων του λόγου και της στοίχισης των λέξεων, οτιδήποτε δεν αποτυπώνεται στον παραμορφωτικό καθρέφτη της γλώσσας. Άλλωστε, το ομολογεί και ο ίδιος ο συγγραφέας: «Βλέπεις, η σχέση μου μαζί τους [με τις λέξεις δηλαδή] είναι αμοιβαία. Είναι επιλογή μου να με προδώσουν γιατί είναι εγώ». Ή αλλού: «Σου πήρα δώρο ένα βιβλίο. Ενός κανονικού συγγραφέα. Με κανονικές λέξεις. Όχι σαν τις δικές μου που ξεπηδούν από τις σελίδες και τις αφήνουν λευκές». Οποιαδήποτε, λοιπόν, προσπάθεια αξιολογικής, κριτικής ή ερμηνευτικής προσέγγισης, εν προκειμένω αστοχεί. Η δημιουργική ανάγνωση είναι το μόνο που απομένει.

Το Κονστάνς στο Έναστρον

Η Απόπειρα παρουσιάζει το νέο βιβλίο του Δημήτρη Βούλγαρη Κονστάνς την Πέμπτη 21 Ιανουαρίου 2016, στις 8.30 το βράδυ στο Έναστρον Βιβλιοκαφέ.
Για το βιβλίο κουβεντιάζουν ο συγγραφέας Σταύρος Σταυρόπουλος, ο δημοσιογράφος και κριτικός λογοτεχνίας Κώστας Καλημέρης, και η συγγραφέας Ειρήνη Σταματοπούλου.

___________
Έναστρον Βιβλιοκαφέ, Σόλωνος 101, Αθήνα, 210/3828161.

Παιδικά βιβλία με πολύ νόημα και λίγο κήρυγμα

Εκδόσεις Ελλήνων συγγραφέων που ξεχώρισαν μέσα στο 2015, τόσο για το περιεχόμενο, όσο και για την εικονογράφησή τους
Γράφει η Άννα Ρούτση | elculture, 22 Δεκεμβρίου 2015 »»

  […] Κλείνω με παραμύθια για μεγάλους, αλλά και για μεγαλύτερα παιδιά. Είναι τα «Παραμύθια των ευχών» που μόλις κυκλοφόρησαν από τις εκδόσεις Απόπειρα. Μια συλλογή λαϊκών παραμυθιών και ανώνυμων ιστοριών από την ελληνική και παγκόσμια προφορική λογοτεχνική παράδοση, που αποτυπώνονται εδώ από Έλληνες αφηγητές σε επιμέλεια του Δημήτρη Β. Προύσαλη. «Οι ιστορίες για τις ευχές» ήταν το θέμα της φετινής Παγκόσμιας Ημέρας Αφήγησης (20 Μαρτίου) και ακούστηκαν στο 2o φεστιβάλ αφήγησης «Αθήνα… μια πόλη παραμύθια». Με την αλληγορία, το χιούμορ, τη σκληράδα, το φως και το σκοτάδι που χαρακτηρίζει τις λαϊκές αφηγήσεις, οι ιστορίες του τόμου αυτού μιλούν για γοργόνες, ξωτικά, βασιλιάδες και φτωχούς, έναν τοσοδούλη σαμουράι, δυο καμπούρηδες, ένα χρυσό ψάρι, μια κόρη Παρασκευογεννημένη και φυσικά για ευχές. Όπως την ευχή του Άντριου Κόφφυ από τη Σκωτία: «Σου εύχομαι παιδί μου, να μη χαθείς στο δρόμο. Μα αν τύχει και χαθείς, φρόντισε να έχεις μιαν ιστορία στο τσεπάκι σου. Μιαν ιστορία»…
Μεταφέρω την ευχή. Φροντίστε να έχετε μια ιστορία στο τσεπάκι σας, μικροί και μεγάλοι!…
Καλές γιορτές!

32 Δεκεμβρίου / Κατερίνα Έσσλιν

Γράφει ο Sotiris Bountouris | Dreamers & Co,
Τρίτη 15 Δεκεμβρίου 2015 »»

Θα αρχίσω με την παραδοχή ότι το βιβλίο 32 Δεκεμβρίου από την Κατερίνα Έσσλιν είναι ένα βιβλίο στο οποίο ανατρέχω ανησυχητικά συχνά. Αποτελεί μία από τις αγαπημένες μου αναγνώσεις για το φετινό έτος (αλλά και για το προηγούμενο, όταν κυκλοφόρησε) και οι λόγοι είναι πολλοί.

Ονειροπαγίδα

Μικροδιηγήματα
Μετάφραση: Άννα Βερροιοπούλου
σχήμα 13 × 20,5 εκ., σσ. 271,
έκδοση χαρτόδετη,
ISBN: 978-960-537-210-1

Ο ύπνος, τα όνειρα, η ονειροπόληση, όλα γίνονται υλικό για το οξυδερκές πνεύμα με το οποίο η συγγραφέας προσεγγίζει την πραγματικότητα και τη φαντασία. Το παράλογο με την παραδοξότητά του και η ποίηση με τη μαγεία της παντρεύονται στα κείμενα αυτά, που μηχανισμός τους είναι το αναποδογύρισμα της πραγματικότητας προκειμένου να σταθεί όρθια στα πόδια της. — Oscar Hermes Villordo

Αρκεί ένα ανοιγοκλείσιμο του ματιού για να μεταφερθούμε σε ένα αναπάντεχο βασίλειο. Σε λίγες αριστοτεχνικές γραμμές τα μικροδιηγήματα της Άνα Μαρία Σούα μάς προσφέρουν μια διαφορετική ματιά στα όνειρα, τους μύθους, τα παραμύθια αλλά και στην καθημερινότητα. Με την ανάγνωσή τους ανακαλύπτουμε μια άλλη διάσταση της πεζογραφίας: το μικρό είναι υπέροχο και συγκλονιστικό μα και συχνά ανησυχητικό. — Luisa Valenzuela

Από τη βασίλισσα του μικροδιηγήματος Άνα Μαρία Σούα ένα βιβλίο για τα όνειρα, την αϋπνία και όχι μόνο. Η πένα της διάσημης Αργεντίνας συγγραφέα δημιουργεί μικρές μικρές μα απολαυστικές και χορταστικές δόσεις ονειροφαντασίας.
Από τι είναι φτιαγμένα τα όνειρα; διερωτάται η συγγραφέας και υφαίνει τις σύντομες ιστορίες της από την ύλη του ύπνου και των ονείρων.
Ένα πρωτότυπο είδος λογοτεχνίας με τη γοητεία της μινιατούρας και με τις γρήγορες εναλλαγές του σημερινού τρόπου επικοινωνίας.

Παραμύθια των ευχών

Επιμέλεια έκδοσης, Πρόλογος,
Σημειώσεις: Δημήτρης Β. Προύσαλης
σχήμα 13 × 20,5 εκ., σσ. 199, έκδοση χαρτόδετη,
i s b n: 978-960-537-214-9,
Απόπειρα, Δεκέμβριος 2015
Σειρά: Του κόσμου τα παραμύθια, αρ. 33

Γράφουν – αφηγούνται:

Βέρα Αισώπου	Καλλιρρόη Μουλλά
Μαρούσα Απειρανθίτου	Μαρία Πάντου
Αγγελική Γεωργίτση	Χρύσα Πορίχη
Αγγελική Ζαφειράκη	Αντρέας Ραυτόπουλος
Θεόδωρος Ίντας	Δημήτρης Β. Προύσαλης
Αποστολία Καφφέ	Σοφία Σιμοπούλου
Αναστασία Κοντορούδα	Μαρία Σιταροπούλου
Αναστασία Κουκουζέλη	Λουκία Σουγιά
Κώστας Λιναρδάτος	Νίκη Τσάμπρα
Δημήτρης Μάλλης	Ιωάννα Φώκου
Λεμονιά Μαντούβαλου	Ελεάνα Χατζάκη

Ένα βιβλίο γεμάτο ευχές — το κοινό σε διεθνές επίπεδο θέμα του εορτασμού της Παγκόσμιας Ημέρας Αφήγησης (World Storytelling Day) για το 2015 — περιμένει τους φίλους των λαϊκών παραμυθιών να αναζητήσουν βαθύτερα προσωπικά μηνύματα και να μεταφέρουν το πνεύμα των ιστοριών σε όσους αγαπούν. Οι ευχές χρησιμοποιούνται σε στιγμές ψυχολογικών φορτίσεων, εξάψεων και συγκινήσεων και η λογική της έκφρασής τους επιθυμεί να ζητήσει την πραγμάτωση ή εκπλήρωση μιας θετικής ή αρνητικής ενέργειας μέσα από το μαγικό λόγο, αφού το ίδιο το πρόσωπο αδυνατεί από μόνο του να πράξει την επιθυμούμενη μεταβίβαση. Είναι ένα υλικό προφορικό, άυλο μα εν δυνάμει ικανό να δημιουργήσει — στη συνείδηση του εκφραστή των ευχών — μια δυνατότητα υπέρβασης του αδυνάτου, της υπερπήδησης ενός ορίου που βαραίνει την επιθυμία και περιορίζει την πραγματικότητα του καθημερινού ανθρώπου. Στα παραμύθια της συλλογής οι ευχές που εκφέρονται γίνονται το όχημα για την ευόδωση των βαθύτερων επιθυμιών του ήρωα ή μέσο για να αποκαλυφθεί μέσω της εξέλιξης της υπόθεσης ένας χαρακτήρας που έχει ακόμη να μάθει ή να πάθει πολλά ακόμα από τη ζωή.

Ανδρέας Ταρνανάς • Νύχτες με τον Καρούζο

Με την ευκαιρία της έκδοσης σε cd από το συγκρότημα Της νύχτας τα βελούδα τής ποιητικής συλλογής του Νίκου Καρούζου Θρίαμβος χρόνου.

Ανταμώναμε τότε συχνά στον πάγκο ενός μπαρ τις ώρες κοντά στα χαράματα. Αφού πίναμε για λίγο σιωπηλοί του έδινα μια λέξη τέλους και μια αρχής κι έγραφε αστραπιαία ένα μικρό συμπυκνωμένο ποίημα που το χρησιμοποιούσαμε ως αντίτιμο για τα επόμενα ποτά. Όταν ήταν βέβαια σε υπηρεσία ο δικός μας ο μπάρμαν, γιατί όταν ήταν ο άλλος μας έστελνε από κει που ήρθαμε. Τα ποιήματα είχαν προορισμό τη Μαρία, ένα εννιάχρονο κορίτσι που δεν το ξέραμε, αλλά είχε το προνόμιο να είναι κόρη του ποτοδότη μας, ενός χαμηλότονου και πραγματικά ευαίσθητου ανθρώπου, πρώην ηθοποιού, που παρά τη μικρή σε διάρκεια σταδιοδρομία του σ’ αυτό το χώρο είχε καταφέρει ωστόσο να αφήσει πίσω του μια καλή προσωπική ιστορία.
Η ώρα της δημιουργίας είχε έρθει κι απόψε, οι συνθήκες ήταν εξαιρετικά ευνοϊκές και ο ποιητής ζήτησε την κατάλληλη μουσική υπόκρουση, δηλαδή ρεμπέτικα της χρυσής εποχής, όπως ονόμαζε τα πρώτα μεταπολεμικά τραγούδια αυτού του είδους. Τα ηχεία άρχισαν να διαχέουν δυνατά το «Αντιλαλούνε οι φυλακές» και το χέρι σπρωγμένο λες από τη λιτή μελωδία άρχισε να καρφώνει με τον δικό του ιδιαίτερο τρόπο στο χαρτί τα επιμελημένα γράμματα ενός ποιήματος που θα ξεκινούσε με τη λέξη «αγνό» και θα κατέληγε στη λέξη «τέλος» που του είχα δώσει σ’ εκείνη την περίπτωση ως όρια της εκφραστικής του διαδρομής.

Αγνό που είναι το ηλιόφωτο βγαίνοντας χαράματα στη λεωφόρο. Σχεδόν αποκλείουμε τη ματαιότητα, την τροφό της κακιάς ευδαιμονίας. Τέλος.