γράφει ο Χρίστος Παπαγεωργίου | Διάστιχο,
Παρασκευή 2 Οκτωβρίου 2026 »»
Όταν μιλάμε για μια ποιήτρια της ποιότητας της Χριστίνας Οικονομίδου, σίγουρα πρέπει να λάβουμε υπ’ όψιν ότι το πρώτο και κύριο μέλημά της είναι, κατά τη γνώμη μας, η προστασία του φύλου της, όχι ένας στείρος φεμινισμός, όχι μια ακραία επίθεση στη φαλλοκρατία, αλλά, το αντίθετο (και πολύ περισσότερο), μια υπερήφανη και ελπιδοφόρα για το μέλλον θέση, που σύμφωνα με την ίδια, υπάρχει περίπτωση να καρποφορήσει. Η ποίηση της Οικονομίδου είναι οικουμενική, όχι με την έννοια της τυποποίησης ή της μαζικότητας, αλλά με εκείνη της εμβέλειας.
Το πιο σημαντικό στην ποίησή της είναι η πεμπτουσία της, δηλαδή οι ανατροπές. Πράγματι, στο τέλος κάθε ποιήματος και με τη χρήση του ΥΓ., η Οικονομίδου ανατρέπει ό,τι πιο πάνω επιχείρησε, δίνει μια άλλη διάσταση σε ποιήματα που από μόνα τους αποτελούν μικρά αριστουργήματα. Άρα, για να καταλήξουμε στο πρώτο συμπέρασμα, σχετικά με μια ποιητική συλλογή η οποία όχι απλώς ξαφνιάζει, εγείρει τις αισθήσεις, σοκάρει, προβληματίζει και προκαλεί για πιο βαθείς στοχασμούς, συνάμα όμως κατέχει όλα τα εφόδια, προκειμένου να λειτουργήσει σε όλα τα επίπεδα ρεαλισμού, υπερρεαλισμού, φαντασίας και, πάνω απ’ όλα, πραγματολογικής ευταξίας.
Βρίσκομαι σε μια δομική αναρχία, για το τι δηλαδή θα γράψω, για το πώς θα αρθρώσω τον λόγο μου, για το πώς δεν θα προδώσω αυτή την υπέροχη ποίηση, την τόσο εξωστρεφή μεν, σκοτεινή δε και επώδυνη.
Η βιογραφία του χρόνου
Απόψε, λέει ο χρόνος, είναι ήδη αύριο.
Κάνεις λάθος, του απαντά ο εαυτός του στον
καθρέφτη.
Απόψε είναι μόλις χθες.
Κι έτσι, αμφιταλαντευόμενος, κυλάει έκτοτε μες
στους αιώνες.
Κι εμείς το ίδιο, πάντοτε δυσερμηνεύοντάς τον.
Οι περισσότεροι ποιητές αναφέρονται σε κάποιο σύμβολο, γύρω απ’ το οποίο υφαίνουν τις εμπνεύσεις τους. Ο Ρίτσος, ο Λειβαδίτης και ο Αναγνωστάκης τον αγώνα, ο Πατρίκιος την κοινωνία, ο Αλεξάνδρου την αναρχία, ο Ελύτης το Αιγαίο, ο Σεφέρης την Ελλάδα, ο Καρυωτάκης τον θάνατο, ο Βρεττάκος τον Ταΰγετο, ο Καβάφης την Ιστορία. Εδώ η Οικονομίδου διαχειρίζεται, ως σύμβολο ποιητικό, τους Κενταύρους. Αυτά τα οικεία όντα, τα οποία έρχονται από τη μυθολογία, μισός άνθρωπος μισό άλογο, όντα τα οποία ζούσαν στο Πήλιο, το λεγόμενο από τότε βουνό των Κενταύρων. Γιατί όμως η ποιήτρια παίρνει απ’ τη μυθολογία αυτές τις υπάρξεις και τις μετατρέπει σε ποιητικά σύμβολα; Η απάντηση είναι μάλλον προφανής: Τίποτα πιο πραγματικό, ακόμη κι αν μιλάμε για τη μυθολογία, από τις ειδικές ικανότητες, τίποτε πιο ρεαλιστικό της απόπειρας να πιεις απ’ την πηγή το νερό της ομορφιάς, τίποτα πιο φανερό απ’ την επικράτηση των δίποδων απέναντι στα τετράποδα, που ως τότε κυριαρχούσαν. Η Οικονομίδου προσπαθεί και τα καταφέρνει να μας κάνει συμμέτοχους στη διαδικασία – στη σχέση, καλύτερα – ανάμεσα σε άνθρωπο και άλογο, μια πανάρχαια ιστορία, η οποία εξακολουθεί να ισχύει μέχρι τις μέρες μας, με πολύ έντονες πινελιές, με πολλή αγάπη, ευαισθησία και κατανόηση.
Λειψός στα σκέλη
Κένταυρος σε κρεβάτι νοσοκομείου
Δίχως οπλές
Έρμαιο των νοσηλευτριών
[μακάρι να είσαι τόσο τρυφερή στα μάτια σου·
Και μάλλον είσαι].
Όμως καμιά φορά δεν φτάνει·
η ζωή τελειώνει
χωρίς καν να μπορεί
ή και να θέλει να κάνει
τίποτα.
Η ποιήτρια δεν επιθυμεί να ασχοληθεί με απλά θέματα, όσο κι αν ο έρωτας και ο θάνατος, η συντροφικότητα και η έμπνευση, ο ανθρωπισμός και η ευαισθησία, είναι ιδέες καθημερινές. Απεναντίας, θέτει ερωτήματα, προβληματισμούς, δίνει απαντήσεις απ’ τη δική της πλούσια εμπειρία, γενικώς, με μια εξωστρέφεια που ξαφνιάζει, δεν αφήνει τίποτα να παραπέσει, δεν αφήνει τίποτα ορφανό.
Όπως προαναφέραμε, η ποίηση της Οικονομίδου είναι καθ’ όλα ενδιαφέρουσα και για έναν επιπλέον λόγο: Η ίδια η ποιήτρια συνομιλεί με ιερά τέρατα της Τέχνης, κάνει απίθανους διαλόγους μαζί τους – ο χώρος δεν μας επιτρέπει να αναφερθούμε στον καθένα ξεχωριστά, ο αναγνώστης μπορεί να συλλέξει πληροφορίες σχετικές στο τέλος του βιβλίου, στις εκτενείς σημειώσεις. Η Χριστίνα Οικονομίδου, όμως, πλην όλων των άλλων, υπήρξε αρχισυντάκτρια για πολλά χρόνια στην εκπομπή Άξιον Εστί του Βασίλη Βασιλικού (στη μνήμη του οποίου αφιερώνει ένα συγκινητικό ποίημα), στο περιοδικό Index παρέα με τον συγγραφέα Μάκη Τσίτα, ενώ διδάσκει δημιουργική γραφή και ποίηση στο Μικρό Πολυτεχνείο. Έχει συνομιλήσει, λοιπόν, στη ζωή της όχι μόνο με ενδιαφέροντες αλλά και με ιδιάζοντες ανθρώπους, έξω απ’ τα στενά επαγγελματικά της σχέδια και πλαίσια, σε μια προσπάθεια συμπερίληψης, αλλά και ολιστικότητας, ελευθερίας και πλήρους άγνοιας συνθηκών. Η σύνδεσή της, για παράδειγμα, με την Άννα Ιβάνκοβα, μια τρανς από την Κούβα, που ήρθε στη χώρα μας το 2018 για να ξεφύγει από τις διακρίσεις και τη βία που δεχόταν εξαιτίας του φύλου της, κυριολεκτικώς συναρπάζει. Η Ιβάνκοβα βρέθηκε άγρια δολοφονημένη στο διαμέρισμά της στον Άγιο Παντελεήμονα το 2023. Τη συγκεκριμένη, η ποιήτρια τη γνώρισε τον Δεκέμβρη του 2019 σ’ ένα μπαρ κοντά στην Πλατεία Βικτωρίας, εντυπωσιάστηκε από την προσωπικότητά της και της αφιέρωσε το ποίημα «Οικογένεια ΙΙ».
Έχω παρακολουθήσει συστηματικά την ποιητική δουλειά της Χριστίνας Οικονομίδου απ’ τη δεκαετία του ’90 έως και σήμερα, και εκείνο που έχω να πω (κάτι εντελώς προσωπικό) είναι το γεγονός ότι, κλείνοντας το κατά περίσταση βιβλίο, βρίσκομαι σε μια δομική αναρχία, για το τι δηλαδή θα γράψω, για το πώς θα αρθρώσω τον λόγο μου, για το πώς δεν θα προδώσω αυτή την υπέροχη ποίηση, την τόσο εξωστρεφή μεν, σκοτεινή δε και επώδυνη. Και πάντα γράφω γι’ αυτήν πλημμυρισμένος από αισθήματα λιτά, λυγμικά. Δεν ξέρω αν καταφέρνω να αποδώσω στο μέγιστο τη μεγάλη αυτή εκπομπή μηνυμάτων που λαμβάνουμε από τα βιβλία της, το σίγουρο όμως είναι πως εγώ έτσι το αισθάνομαι. Απολαμβάνουμε, λοιπόν, την Πραγματικότητα και άλλες εικασίες, μένοντας και στην πραγματικότητα και στις εικασίες.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου